Bewoners van zandvoort in 1940

Toen de Duitse troepen Zandvoort binnenreden  werden zij verwelkomt door de inwoners   was ook niet verwonderlijk want Zandvoort was pro Duits.

KLIK OP FOTO,S DOCUMENTEN VOOR VERGROTING

vele badgasten en vele Duitsers waren werkzaam in de toeristen sector  in Zandvoort er was dus niet een Anti-Duits gevoel in Zandvoort

integendeel de Duitse troepen werden zoveel mogelijk geholpen.met name door de vele  N.S.B  die Zandvoort rijkelijk bevolkte

Het inwonertal van Zandvoort was eind 1942-  9,800 inwoners. Op 13 mei 1943 hadden reeds 6,600 inwoners de gemeente verlaten 1,700 inwoners waarvan zeer veel N.S.B  mochten blijven  terwijl  bovendien 1000 ingezeten voorlopig tot eind februari 1943 van evacuatie waren vrijgesteld.

Duitse troepen marcheren in de Kerkstraat ( rechts het kippetrappetje )

In het begin was het contact goed te noemen met de bezetter er kwamen wel nieuwe regels voor de burgerbevolking maar het viel reuze mee er werden nog steeds sportwedstrijden gehouden en de Duitsers deden mee met paarden race op het strand kortom het was net of  er geen oorlog was.Duitse troepen trokken in hotels en er werden verschillende onderdelen gelegerd  in Zandvoort

Marisstraat

ook in de schelp werden troepen gelegerd de schelp oftewel zomers buiten genoemd werd een belangrijk radio communicatie station .

Voor de bevolking van Zandvoort bracht naarmate de oorlogsmaanden voorbij ging. ging het leven niet meer zoals het ging velen moesten noodgedwongen Zandvoort verlaten ook de N.S.B. leden moesten op een gegeven moment Zandvoort verlaten dit had een grote impact op Zandvoort huizen werden afgebroken de kustlijn moest helemaal kaal zijn zodat men op zee niet kon zien of er bewoning was aan de kust er werden vele bunkers gebouwd in dorp zo waren er verschillende bunkers op de Boulevaard en in dorp bij het oude postkantoor was een schuilbunker voor de bevolking .Marisstraat en Brederode straat werden voorzien van vele bunkers. mijnenvelden achter de schelp en Zandvoort zuid werden gelegd door de Duitsers ook de verlengde Haltestraat kwamen mijnen .zie kaart waar de mijnen gelegd werden.

Er  was een gebrek aan alles ook aan voedsel en kleding daarom waren er voedsel en kleding bonnen met zo,n bon kon men bij de melkboer of tabak zaak rook waar krijgen er was veel illegale handel met de voedsel bonnen hieronder ziet u Amateur tabak een redelijke kwaliteit tabak en je had nog veel slechtere onderstaande foto, was van een redelijke kwaliteit tabak

Gebrek aan tabak bracht men ertoe om amateur tabak te gebruiken rookte niet slecht volgens velen die we hebben gesproken.

 Lucifers  geproduceerd door de Sovjet-Unie voor het Verenigd Koninkrijk van 1930 tot medio jaren '50.  In eerdere releases op de dozen was er een inscriptie "Foreign Made", die na de oorlog werd vervangen door de "USSR Made."Deze lucifers werden erg veel gebruikt door de canadezen die in zandvoort waren gelegert.

De Zandvoorders die al dan niet vrijwillig Zandvoort moesten verlaten werden ondergebracht in Heemstede Amsterdam  Groenlo en elders in Nederland.

De burgemeester ontving op 18 november 1942 bericht dat hij met ingang van 11 november was ontslagen .Hij werd opgevolgd door N.S.B. er ,Ziegler die tevens burgemeester van Bloemendaal was.

In de nacht van 4 en 5 augustus werd de joodse synagoge opgeblazen de daders werden nooit opgepakt. eigenlijk was van af dat moment voor de joden steeds gevaarlijker aan het worden de joden mochten niet meer op strand komen en in cafe,s waren verboden ruiten werden bij de joden ingegooid en brand gesticht

lucht alarm duitsers zoeken dejjing

Zandvoort was de eerste gemeente eind  maart 1942 die joden vrij was er bleken geen joden meer in Zandvoort te wonen sommigen waren ondergedoken in zandvoort maar uiteindelijk werden ook zij opgepakt en weggevoerd.

Een aantal inwoners werkten voor de bezetter deels om huizen te slopen en deels om uitzetting te voorkomen .hieronder enkele namen van inwoners die werkten voor de bezetters wel of niet noodgedwongen.

De eindbalans werd in mei 1945 opgemaakt. Er werden 176 arbeiderswoningen, 281 middenstandswoningen, 29 herenhuizen, 75 villa’s, 3 badinrichtingen, 2 sanatoria, 16 pensions, 20 hotels, 19 bergplaatsen, 1 flatgebouw met 50 appartementen, 6 garages, 35 zomerwoningen met hoofdgebouw, 36 winkelhuizen, 15 cafés, 1 politiepost en 1 watertoren tot en met de fundering afgebroken

Het hele verhaal van zandvoort in bezettingstijd vind u hieronder in pdf formaat

zandvoort in bezettings tijd
zandvoort in bezettingtijd.PDF (4.41MB)
zandvoort in bezettings tijd
zandvoort in bezettingtijd.PDF (4.41MB)

 kabelwacht

foto g.o.z

Toen de kabelwacht werd ingesteld, was dit min of meer straflopen van wegen sabotagedaden en natuurlijk om verdere sabotage juist te voorkomen. Het begon allemaal met het vernielen van de lichtkabel van het militaire oefenterrein en dit werd gezien als een zware sabotagedaad. Hierna werd Zandvoort hiervoor verantwoordelijk gesteld en de burgemeester moest kabelwachters aanstellen aan de hand van een door de plaatselijke NSB opgestelde lijst. In de eerste instantie werden 72 Zandvoorters hiervoor opgeroepen om vanaf 10 december 1941 tot 1 januari 1942, dus gedurende 3 weken om de 3 nachten 4 uur kabelwachtdienst te verrichten. Door de felle kou is in de eerste kabelwacht-periode Dhr. L. Blauwboer op 31 december overleden.
In de nacht van 5 op 6 januari werden er wederom kabels doorgeknipt, nu betrof het de kabels van de Wehrmacht in Zandvoort. Van 9 januari tot 6 februari werd een tweede wachtdienst in het leven geroepen. Op ruim 20 punten moesten de kabels worden bewaakt in een dik pak sneeuw. Zandvoort werd in die periode geteisterd door een zware sneeuwstorm en in deze tweede kabelwacht-periode is Piet Oud uit de Kanaalstraat overleden. Piet Oud was lid van de Zandvoortse Redings Brigade en het bestuur van deze vereniging besloot na de oorlog om de noordelijke reddingspost naar hem te vernoemen. Een ander lid van deze vereniging, Ernst Brokmeier, kwam ook om tijdens de oorlog en hiernaar werd de zuidelijke reddingspost vernoemd   

Een half uur voordat de kabelwachtdienst begon, moesten de aangewezen kabelwachters zich melden op het politiebureau, toen nog in de Haltestraat (waar nu de zijdeur van het gemeentehuis zit). Op bovenstaande foto verzamelde men zich op het Gasthuisplein om gezamellijk naar het politiebureau te vertrekken. Op het politiebureau lag vervolgens een lijst klaar, waarop men kon zien welke post men moest bewaken. In de oproep stond:

kabelwacht
kabelwachtlopen.pdf (796.07KB)
kabelwacht
kabelwachtlopen.pdf (796.07KB)

“Ik maak er U op attent, dat U er persoonlijk verantwoordelijk voor wordt gesteld, dat aldaar gedurende Uw wachtdienst geen onbevoegden toto de duinen ten Noorden van den Zeeweg worden toegelaten. U behoort voorzien te zijn van Uw persoonsbewijs. Controle zal, behalve door de gemeentepolitie, plaats vinden door de Marechaussee, de Duitse Sicherheitspolizei, de Duitse Ordningspolizei en de Duitse Weermacht.’

Ieder mag denken wat hij wil maar de Kabelwacht werd flink betaald voor de wachtdiensten die zij liepen ik weet niet goed hoe ik dit moet plaatsen maar deze documenten bewijzen het.

Zandvoort, december 1941. Een nieuwe groep kabelwachters verzameld zich op het Gasthuisplein, ongeveer een half uur voor de aanvang van de kabelwachtdienst om zich te melden op het politiebureau. Men diende een fiets mee te nemen.

foto g.o.z

Op de foto links ziet u Arie Kromhout (van de voormalige verf & behangwinkel op de hoek van de Haltestraat24/ Kanaalweg) die uiteraard clandestien is gefotografeerd tijdens het kabelwachtlopen op de aan hem toegewezen lokatie. Met dank aan Adri Bisenberger vanuit Canada die de foto per e-mail aan ons toestuurde. De drie grote foto’s boven zijn ons toegestuurd door Ria van Dam, die de stamboom aan het uitzoeken is van Van Dam en Stokman en in het foto-album van haar vader zaten. Wij zijn hier uiteraard heel blij mee en hopen dat meer mensen ons foto’s toesturen. De foto rechts van Arie Kromhout is genomen voor de deur van het toenmalige politiebureau in de Haltestraat, vlak voordat men zich meldde aan de balie om te horen te krijgen waar men moest kabelwachtlopen

strand zandvoort

  • 18 augustus 1943, een fatale dag.In de vijf, toch al donkere bezettingsjaren zijn een aantal dagen geweest die voor Zandvoort met recht als "zwarte dag" aangemerkt kunnen worden. Eén van die dagen was 18 augustus 1943. De Duitsers hadden opdracht gegeven om aan strand gespoelde en door hen gedemonteerde projectielen op te halen. Ambtenaren van de dienst van Publieke Werken werden daarmee belast tezamen met de voerman Piet Schelvis. Met een platte wagen op autobanden vertrok men naar het strand, vergezeld door Duitse grenspolitie en een detachement Brits Indiërs, ex krijgsgevangenen die bij het Duitse leger waren ingedeeld en in Zandvoort gelegerd waren. Op het strand werden de onschadelijk gemaakte projectielen op de wagen geladen, doch op de terugweg vond men langs de vloedlijn een grote aange- spoelde vliegtuigbom. Hoewel deze niet gedemonteerd was, beslisten de Duitsers dat de bom toch meegenomen moest worden. Alles vastgesjord met touwen keerde de wagen, met ervoor twee paarden van Bank Schelvis, hotsend en stotend terug. Beneden aan de strandweg was deze afgesloten met een twee meter dikke betonnen muur waarin aan de noordzijde een nauwe doorgang was gelaten. De wagen kon er net door, maar aan de landzijde was de weg onder stoven met zand, toen de zwaar beladen wagen net de doorgang gepasseerd was liep deze vast. De Brits Indiërs en enkele Zandvoorters moesten de wagen duwen terwijl de paarden trokken. Daarbij kwam de wagen scheef te staan, de vracht ging schuiven en de bom raakte los, schoof onder de wagen en ontplofte. De gevolgen waren verschrikkelijk. De voorheen zo vredige Strandweg was in een slagveld veranderd. Dr. van Fraassen was die dag op zieken bezoek in Heemstede. Dr. Gerke en dhr. A. Loos waren echter wel in de buurt en verleenden de eerste hulp. Jan Keur en Chris Visser waren op slag gedood, Engel Keesman en Piet Schelvis werden ernstig gewond. Eén Duitser eveneens op slag gedood en een ander overleed in het ziekenhuis. Bij de muur lagen acht Brits Indiërs over elkaar, ook zij hadden het leven verloren, verscheidene anderen overleden later. De twee paarden van Bank Schelvis moesten ter plekke afgemaakt worden. Gewonden en doden werden voorlopig naar "Ons Huis" vervoerd en vandaar per ambulance naar Haarlemse ziekenhuizen. Daar men echter ambulances tekort kwam werd het expeditie bedrijf van Piet Kerkrnan ingeschakeld, die met zijn beide vrachtwagens ook slachtoffers wegbracht. 18 augustus 1943 een zon overgoten, maar "diep zwarte" dag


 

Voor Zandvoort had dit grote gevolgen. Op 23 mei 1942 werd de toegang tot het strand voor de hele bevolking verboden en ook kwam er een verbod om voor de kust te vissen. Met prikkeldraad werd de hele kust afgezet. Sperrgebiet noemde Duitsers het afgezette terrein.

  • Bedank voor de  foto Joyce Hoezee

 er kwamen versperringen en er werden uitgebreide mijnenvelden gelegd levensgevaarlijk dus om op het strand te komen.zie onderstaande foto,s

Dit is een franse anti-tankmijn uit 1939 in grote hoeveelheid door de duitsers gebruikt in zandvoort werden deze tankmijnen gebruikt op de boulevaard zeeweg zandvoortselaan en in zandvoort zuid bij het voormalige riche bad lagen honderden van deze anti-tankmijnen in volgestorte loopgraven

S - MINE  ZEER DODELIJK IN DUIZENDEN  AANTALLEN WERDEN DEZE IN DE DUINEN GELEGD EN OP STRAND TEGEN DE ZEEREEP AAN BIJ VERSTUIVINGEN KOMEN DEZE WEL EENS TE VOORSCHIJN.


ZOWEL IN HET DORP ALS IN HET DUIN.

De Duitse S-mijn ook bekend als de "Bouncing Betty

MIJNEN KAART VAN ZANDVOORT NOORD


mijnen  kaart waterleiding duinen

DE RODE LIJNEN ZIJN WAAR DE MIJNEN GELEGEN HEBBEN



Bevrijding van zandvoort

hier word nog aan gewerkt

bron G.OZ. genoodschap oud zandvoort de klink

tijdens  de oorlog en vlak daarna deden de bevolking speldjes  op hun jas. Dat deden ze om te laten zien dat ze erg van het koning huis hielden  de speldjes waren gemaakt van muntstukken en hun beeltenis was uit geveild  .hadden klik voor vergroting.
In ons volgende hoofdstuk zullen we het hebben over de brits indien waar dat toe leidde zie u in een ander menu.



 Bordelen in Zandvoort


Er werden een tweetal bordelen in zandvoort opgericht  hier mochten alleen de buitenlandse troepen komen Er was geen toegang voor de Duitse Weermacht .In Zandvoort werd het Weermachtbordeel gevestigd in twee huizen aan de Parallelweg, achter het leegstaande kindertehuis "Groot Kijkduin".


Zandvoon behoorde tot een  van de 12 plaatsen waar in 1943 door de Duitse bezetter bordeel, Puff, werd ingericht. , Zandvoort,. De leger eenheden  in die plaatsen   bestonden in hoofdzaak uit soldaten bestonden uit   krijgsgevangen gemaakte soldaten in Duitse dienst . Eind 1944 werd  ook in Wassenaar en Scheveningen een Puff gevestigd. Aanleiding tol de stichting, onder toezicht van de SD, was de geïsoleerde situatie waarin de soldaten zich in deze plaatsen bevonden, het grootste deel van dc bevolking geëvacueerd en daardoor weinig vertier. Een verkrachtings zaak in de omgeving van Schagen door een aantal militairen - de schuldigen werden op bevel van de SD geëxecuteerd - versnelde de uitvoering  Een bijkomend voordeel van de Puff's was het terugdringen van hel aantal gevallen van geslachtsziekte onder de troepen. In Zandvoort werd het Wehrmacht-bordeel gevestigd in twee huizen aan de Parallelweg, achter het leegstaand kindertehuis "Groot Kijkduin". C. Kuijper sr schreef hierover in zijn reeks "Zandvoort in Bezettingstijd*, het volgende: " De Puff was uitsluitend bestemd voor de Georgiërs.( UIT ONLANGS GEVONDEN DOCUMENTEN  HEEFT DE ZANDVOORTSEBUNKERPLOEG ONTDEKT DAT OOK ANDERE BUITENLANDSE TROEPEN WELKOM WAREN IN DE PUFF) Er was geen toegang voor de Duitse Wehrmacht, uitsluitend de Russen mochten naar binnen. Er waren een twintigtal meisjes, allen chique in de kleren en het ontbrak hen aan niets. Aan het hoofd stond een vervaarlijk uitziende dikke bazin, die "Mutti" werd genoemd. Bij haar inkopen in het dorp werd zij altijd vergezeld van een venijnig uitziende hond, een Pekinees van groot formaat, die Churchill heette, waarschijnlijk omdat hij altijd de tanden liet zien ". Mijn persoonlijke herinneringen zijn die van tientallen rennende soldaten, op zondagmiddag na afloop van de filmvoorstelling in "Monopole. Vanuit de bioscoop  de hoek om en de Parallelweg in om aan te sluiten in de rij. Een typisch oorlog verschijnsel het in de rij staan! Dat "veilig vrijen", een hedendaagse slogan, toen als militaire noodzaak beschouwd werd en niet alleen op papier ("Verkehr nur mit Gummischutz" zoals op de toegangskaarten  vermeld stond) maar uit de enorme berg gebruikte condooms die in een zaal van "Groot Kijkduin" gestort waren. Dat zie je dan als je vanuit dat leegstaand kindertehuis wel eens wil zien wat in die huizen aan de overzijde  te beleven was, tot grote woede van de "Puff Multi" en de rennende soldaten hetgeen tot een overhaaste aftocht leidde