klik op foto voor vergroting

Het 822e (Georg.) infanteriebataljon
Wij spraken al eerder over het 822e (Georg.) infanteriebataljon. Het (Georg.) be-
tekent dat het hier handelt om een regulier Duits bataljon, waarvan het grootste
deel van de soldaten uit Georgiers bestond, die alien over een wapen beschikten.
Het 822e maakte deel uit van de zgn. Oostlegioenen. Hieronder verstaan wij mili-
taire eenheden van het leger (Heer) die uitsluitend zijn samengesteld uit soldaten
van niet-Russische minderheidsvolkeren. In augustus 1942 werd door de
Aufstel-lungsstab der Ostlegionen
het Georgische legioen opgericht. Tot commandant van
dit legioen werd benoemd de dertig jaar oude eerste luitenant Klaus Breitner. Met
zijn kersverse legioen werd Breitner overgeplaatst naar de legerplaats Kruszyna bij
Radom, ongeveer 100 km ten zuiden van Warschau. Toen het aantal legionairs
dermate toenam dat er  meerdere bataljons geformeerd konden worden, werd
Breitner van zijn functie als Legionskommandeur
ontheven. Zijn rang van eerste
luitenant correspondeerde niet met het aantal bataljons dat nu onder het Geor-
gisch legioen ressorteerde. De tijd werd
kennelijk ook nog niet voldoende rijp
geacht om hem ondanks zijn jonge leeftijd te bevorderen. Klaus Breitner moest
op zijn beurt wachten.
Tot en met de herfst van 1942 werden twee Georgische infanteriebataljons gefor-
meerd en als zodanig omgeschoold. In de lente van 1943 werden vier Georgische
infanteriebataljons, waaronder het 822e, aan de Duitse legerleiding aangeboden
om te worden ingezet. De uniformering van de Ostlegionen
was identiek aan die
van Duitse infanteristen, echter met dien verstande dat men tot 1 juni 1944 aparte
kraagspiegels en epauletten had. Na deze datum voerde men de Duitse epauletten
en kraagspiegels. Elke nationaliteit had zijn eigen kleur, die als ondergrond diende
voor de epauletten en kraagspiegels. Voor Georgische bataljons was deze kleur
Panzer-rosa,
een tint die de Duitse pantsertroepen ook voerden.
De gehele oorlog door droeg men op de rechtermouw een wapenschild waaraan
men de landsaard van de betrokkene kon herkennen. Voor Georgiers was dit een
zwart omrand felrood wapenschild met een zwart-wit veld in de linker bovenhoek.
Boven dit wapenschild stond in witte blokletters op een zwarte ondergrond te le-
zen 'GEORGIEN'.
Na opgeleid en omgeschoold te zijn werd het 822e infanteriebataljon in Polen in-
gezet bij het bestrijden van partizanen.

Als vervanging van het eerste bataljon van
het 950e Indiase Regiment Infanterie oftewel, op zijn Duits, 1-950 1.R. (Ind) arri-
veert in september 1943 het 822e in Zandvoort.
Dit eerste en het tweede Brits-Indische bataljon dat gedurende dezelfde tijd op
Texel lag, werd verplaatst naar de kust bij Bordeaux. Veel gebeurde er niet in
Zandvoort. De soldaten klopten er hun wachtjes en keken uit over de Noordzee,
ver van hun vaderland. In oktober 1943 keurde de Befehlshaber der Truppen des
Heeres in den Niederlanden goed dat nu ook `Russisch' kader het commando mocht voeren over een Widerstandsnest,
de kleinste onafhankelijke schakel in de Atlantikwall.
Korte tijd nadat het bataljon in Zandvoort was aangekomen, werd
het commando overgenomen door de inmiddels tot kapitein bevorderde Klaus
Breitner. In zijn kielzog verscheen ook de tweede luitenant Melikia, een Georgier
die vanaf 1942 met Breitner optrok. Van de 7 compagnieen die het 822e telde, wer-
den er 5 door Duitse officieren geleid, de overige 2 door Georgiers. De eerste luite-
Wat gebeurde er nu in Zandvoort? Tijdens een van zijn rondes door de duinen
waarin de Georgiers hun stellingen hadden, werd Cor van Lemmeren, werkzaam
bij de Amsterdamse duinwaterleiding, aangesproken door een Georgier. Daar
.Van Lemmeren in Zandvoort woonde, had hij deze `Russen' uiteraard eerder ge-
zien. Na enige keren in gebrekkig Duits vriendelijkheden te hebben uitgewisseld
vroeg de Georgier of Van Lemmeren misschien iemand van de ondergrondse ken-
de. Zo iemand kende Van Lemmeren we!, hij zelf. Zijn illegale naam was Cor van
Zandvoort. Hij nam contact op met een verzetsgroep in Heemstede. Deze groep,
'de Patriot', was van mening dat deze Georgiers, onderdanen van een der Sowjet-
republieken, zich misschien beter konden verstaan met de dichtstbijzijnde Waar-
heidsgroep, die uit Kennemerland. Besloten werd om met de Georgiers het door
hen gevraagde gesprek te voeren. Dit gesprek zou plaats vinden boven het cafe ge-
legen op de hoek Kruisweg-Parklaan in Haarlem. Op deze eerste bijeenkomst wa-
ren twee Georgiers, te weten Eugenie Artemidze en Nicolai Mikiasjwili, en
Cor van Lemmeren, Ben Korsten, H. Brinkmann en Martin Gregoire van de
Waarheidsgroep `Kennemerland'. De Georgiers wilden echter alleen met commu-
nisten samenwerken, of speelde het taalprobleem ook een rol? Derhalve werd een
tweede bijeenkomst belegd, weer boven het cafe. Nu namen Annie Averink en
Piet Vooren deel aan het gesprek met Artemidze en Mikiasjwili. Piet Vooren, die
vd•Or de oorlog vijf en halfjaar in de Sowjet Unie gewerkt had, sprak vloeiend
Russisch. Annie Averink stond aan het hoofd van het communistisch verzet in
Kennemerland.
Tijdens deze bijeenkomst gaf Artemidze zich uit als politick leider van de Geor-
giers. Na het uitwisselen van ideeen en informatie werd afgesproken dat de Geor-
giers en de CPN elkaar zouden steunen. Annie Averink heeft van deze bijeenkom-
sten verslag gedaan aan de leiding van de CPN. Het consigne luidde: veiligheid
in acht nemen. De leiding van de CPN heeft dit contact besproken op een van de
`donderdagmiddag-bijeenkomsten' waaraan vertegenwoordigers van verschillen-
de verzetsgroepen deelnamen, teneinde zowel plaatselijke als landelijke acties te
coordineren.Later, en we! op 9 september
1944, werd een overlegorgaan ge-crederd tussen de knokploeg (K.P.), de Raad van Verzet (R.V.V.) en het Alge-meen Hoofdkwartier van de O.D. (Orde Dienst), Delta-Centrum geheten. Op 28september 1944 gaf Delta-Centrum een eerste reactie op de contacten tussen deGeorgiers en het Nederlandse verzet. Zo beval het o.m. geen uitvoerige plannen
te maken voor een gezamenlijk optreden van Georgiers en Binnenlandse Strijd-
krachten. Aanbiedingen voor het leveren van wapens etc. mochten worden geac-
cepteerd. Verstrekken van faciliteiten, zoals het verschaffen van onderdak, bur-
gerkleding en papieren, was niet toegestaan.
In deze periode zat men binnen het Georgische bataljon ook niet stil. Nadat Arte-
midze samen met Mikiasjwili met de Nederlandse ondergrondse contact had ge-
zocht, bracht hij een aantal in zijn ogen betrouwbare landgenoten op de hoogte
van zijn activiteiten. Uit hun midden kozen zij Schalwa Loladze en Noj Conglad-
ze, commandant van de 5e resp. de 7e compagnie, als aanvoerders. Ondanks de
geheimzinnigheid waarmee het kleine groepje Georgiers over hun plannen sprak,
lekte een en ander toch uit. Een Mingrelier (lid van een nauw aan de Georgiers verbonden beweging
maakte in een dronken bui enkele opmerkingen waarna de achterdocht tegen de georgiers begon.

hieronder een brief van en over de georgiers


TEXEL

hier begon het allemaal


Opstand van de Georgiers


De opstand begon begin april met het vermoorden van de Duitsers ze sliepen samen en deden eigenlijk alles met elkaar maar midden in de nacht kwamen ze in opstand met hun mes sneden ze de kelen door of staken de Duitsers dood een totaal 450 Duitsers lieten in de eerste nacht het leven in het begin leek het goed uit te pakken voor de opstandelingen maar de Duitsers voerden troepen aan en het was eigenlijk vanaf het begin een hopeloze strijd een ware gruwelijke schouwspel speelden de komende maanden zich af krijgsgevangenen werden niet gemaakt van beiden kanten werden grote oorlogmisdaden gepleegd uiteindelijk vond de climax van de strijd vond plaatst bij de vuurtoren toen daar de laatste opstandelingen werden gedood nadien bleek er verschillende opstandelingen het toch overleeft het hebben zij waren verstopt in schuren sloten en bij verschillende bewoners uiteindelijk zijn ze teruggestuurd naar Rusland waar ze niet heel hartelijk welkom werden geheten .

R


KOGELGATEN IN DE MUUR

ook de koog was het strijdtoneel van de gevechten

IN DE DENNEN BEVINDEN ZICH TIENTALLEN BUNKERS

OVERAL OP HET EILAND BEVINDEN ZICH NOG SPOREN VAN DE HEVIGE STRIJD DIE GEVOERD IS

BIJ HET VLIEGVELD  STAAT DEZE ZWAAR ONDER VUUR GENOMEN BUNKER

E

Ere kerkhof van de georgiers op texel